عوامل مؤثر در نرمی استخوان

نرمی استخوان یا استئومالاسی یک بیماری مزمن و پیشرونده است که باعث نرم شدن و ضعف استخوان ها می شود. این بیماری معمولاً به صورت آرام و بی صدا پیش می رود و به طور تدریجی می تواند باعث شکستگی های مکرر، کمبود قدرت عضلانی و در نهایت کاهش کیفیت زندگی فرد مبتلا شود.

افراد در هر سن و جنسیتی ممکن است به این بیماری دچار شوند. در مقاله زیر علل و عوامل موثر بر نرمی استخوان را بررسی خواهیم کرد.

عوامل موثر در نرمی استخوان

عوامل بسیاری می توانند موجب بروز نرمی استخوان در افراد مختلف شود؛ اما مهم ترین آن ها به شرح زیر است:

1. کاهش سطح استروژن

یکی از مهم ترین عوامل مؤثر بر نرمی استخوان، کاهش سطح استروژن است. استروژن یک هورمون مؤثر در حفظ سلامت استخوان ها در بدن انسان است. تولید استروژن در بدن زنان بعد از یائسگی بسیار کاهش می یابد. در مردان نیز سطح استروژن به تدریج کاهش پیدا می کند. این کاهش سطح استروژن به تنهایی منجر به نرمی استخوان خواهد شد.

2. کمبود کلسیم

کلسیم یکی دیگر از عوامل مهم برای سلامت استخوان ها است. کمبود کلسیم در رژیم غذایی و یا عدم توانایی بدن در  جذب کلسیم ، منجر به کاهش سلامت استخوان ها و نرمی آن ها می شود.

3.  نقص ویتامین D

ویتامین D نقش مهمی در جذب و استفاده از کلسیم توسط بدن دارد. در صورت نقص ویتامینD،  جذب کلسیم توسط بدن کاهش می یابد و ممکن است نرمی استخوان رخ دهد. عواملی مانند نبودن در معرض نور خورشید، خوردن کم مواد غذایی حاوی ویتامین D و همچنین بیماری هایی که مانع جذب ویتامین D توسط بدن می شوند، بدن را با کمبود این ویتامین حیاتی  و در نتیجه نرمی استخوان روبرو می کند.

4.  عوامل ژنتیکی

ژنتیک نقش مهمی در سلامت استخوان ها دارد. برخی از افراد به صورت ژنتیکی در معرض پوکی استخوان قرار دارند. اگر در خانواده شما کسی نرمی استخوان داشته باشد، احتمالاً شما نیز در معرض خطر ابتلا به آن قرار دارید.

5.  عوامل شیمیایی و دارویی

استفاده از برخی داروها می تواند منجر به بروز نرمی استخوان شود. برخی از این داروها عبارتند از: کورتیکواستروئیدها (مانند پردنیزون)، آنتی دپرسانت ها، پاداگلیتازون، آنتی استروژن ها و دیگر داروهایی که بر تولید استروژن تأثیر می گذارند.

آزمایش های مورد نیاز برای تشخیص نرمی استخوان

همان طور که گفته شد نرمی استخوان یک بیماری  مزمن است که موجب ضعف استخوان ها و کاهش مقاومت آن ها می شود. از جمله آزمایش ها و بررسی های مورد نیاز برای تشخیص این بیماری می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. بررسی تاریخچه پزشکی

بررسی تاریخچه پزشکی و خانوادگی بیمار، نقش مهمی در تشخیص نرمی استخوان دارد. پزشک ممکن است از شما در مورد وجود سابقه بیماری در خانواده سوال کند. همچنین، از شما می خواهد درباره نحوه زندگی روزمره، تغذیه و عادات مطالعه خود بیشتر صحبت کنید.

2.  بررسی علائم و نشانه ها

بررسی علائم و نشانه ها نیز بخش مهمی از تشخیص نرمی استخوان است. پزشک ممکن است از شما درباره علائمی مانند درد استخوان، خستگی غیرعادی، ضعف عضلات و… سوال کند. همچنین، بررسی می کند آیا به تازگی شکستگی استخوان داشته اید یا خیر.

3.  تست پزشکی

تست های پزشکی بسیاری برای تشخیص نرمی استخوان وجود دارد. پزشک ممکن است در این مرحله از تست های جسمانی مانند تست  تعادل، انعطاف پذیری و قدرت عضلات، استفاده کند. همچنین، با انجام آزمایش خون، سطح کلسیم، ویتامین D و دیگر عناصر موردنیاز برای داشتن استخوان های سالم را بررسی می کند.

4. گرفتن عکس رنگ

پزشک ممکن است در فرآیند تشخیص، گرفتن عکس رنگی از استخوان ها را تجویز کند. این عکس نشان میدهد  استخوان های شما تا چه اندازه ضعیف شده اند و در معرض خطر شکستگی قرار دارند یا خیر. همچنین،شکستگی های مشکوک  و مخفی در استخوان ها کشف می شود.

5. آزمایش تراکم استخوان

برای تشخیص دقیق تر نرمی استخوان و ارزیابی تراکم، پزشک ممکن است آزمایش تراکم استخوان انجام دهد. این آزمایش می تواند نشان دهد که استخوان شما چقدر مقاومت دارد و آیا در معرض خطر شکستگی است یا خیر. این آزمایش معمولاً با استفاده از دستگاه DEXA و به وسیله ایجاد تصاویر سه بعدی از استخوان ها انجام می شود.

توصیه هایی برای داشتن استخوان های سالم

خوشبختانه می توان با رعایت چند نکته ساده از ابتلا به نرمی استخوان در سنین بالا جلوگیری کرد. برخی از این نکات به شرح زیر است:

• مصرف مکمل های غذایی مناسب:  برخی ویتامین ها و مواد معدنی مثل ویتامینD،  کلسیم و منیزیم به قوام و سختی استخوان کمک می کنند. 
• ورزش منظم و فعالیت بدنی: ورزش های قدرتی و هوازی مانند پیاده روی، دوچرخه سواری، شنا و… به افزایش استحکام استخوان ها کمک می کنند. برای دریافت ویتامین D از نور خورشید می توانید در خارج از منزل پیاده روی کنید.
• ایجاد تغییراتی در سبک زندگی: بعضی از عوامل زندگی می توانند بر سختی و قوام استخوان تأثیرگذار باشد. این عوامل عبارتند از: تغذیه صحیح، کنترل وزن، اجتناب از عادات ناسالم مثل مصرف سیگار و الکل.

نکات تغذیه برای استحکام استخوان

مصرف کلسیم، ویتامین D و پروتئین به مقدار کافی از اهمیت بالایی در استحکام استخوان برخوردار است. محصولات لبنی مانند شیر، ماست و پنیر ها منابع خوبی از کلسیم هستند. ماهی، تخم مرغ و مرغ نیز منابعی خوبی از ویتامین D هستند. برنج، بادمجان، عدس و سایر غلات نیز منابع غنی پروتئین، با چربی پایین محسوب می شوند.

سایر عناصر غذایی مانند تخم مرغ، دانه ها، سبزیجات و آجیل ها، منابع خوبی از منیزیم و منگنز هستند که به استحکام استخوان کمک بسیاری می کنند. برای تامین فسفر مورد نیاز بدن خود نیز می توانید از انواع ماهی، گوشت، تخم مرغ و کره استفاده کنید.

خاطرتان باشد مصرف بیش از حد الکل، سیگار و مصرف زیاد قهوه در دراز مدت می توانند استخوان های شما را ضعیف کنند. بنابراین بهتر است مصرف آن ها را کم کرده یا به طور کامل حذف کنید.

در بعضی موارد، پزشکان ممکن است برای مهار شکستگی های استخوان و افزایش استحکام آن ها داروهای خاصی مانند بیسفوسفونات ها، کلسیتونین و رویال را توصیه کنند.

علاوه بر موارد گفته شده، قرار گرفتن در معرض آفتاب، حداقل به مدت  20 دقیقه در روز، یکی از بهترین روش ها برای افزایش سطح ویتامین D بدن است.

خاطرتان باشد که داشتن استخوان های سالم و قوی بسیار مهم هستند و برای حفظ آن ها می توانید از روش های مختلف مثل مصرف مکمل ها، ورزش منظم و… استفاده کنید. همچنین، تغییر در سبک زندگی و اجتناب از عادات ناسالم نیز می تواند به بهبود سختی استخوان شما کمک بسزایی کند. البته بهتر است قبل از انتخاب هر روش درمانی، در مورد آن با پزشک خود مشورت کنید.

جمع بندی

نرمی استخوان یک مشکل جدی است که ممکن است منجر به شکستگی های مکرر استخوان و عوارض جدی دیگری شود. عواملی مانند کاهش سطح استروژن، کمبود کلسیم و نقص ویتامین D و سایر مواردی که در مقاله به آن ها اشاره شد، می توانند موجب بروز نرمی استخوان شوند. همچنین، عوامل ژنتیکی و استفاده از برخی داروها نیز در بروز این مشکل مؤثر هستند. برای حفظ سلامت استخوان ها توجه به این عوامل موثر اهمیت بسیاری دارد. با رعایت تغذیه صحیح و استفاده از داروهای خاص، می توان تا حد زیادی از نرمی استخوان جلوگیری کنیم.